Je hele leven is eten en slikken volstrekt normaal. Maar door slokdarmkanker wordt de passage van je eten ineens enorm lastig. Het kookboek FIJN! biedt daarvoor een uitkomst.
Fijn eten heeft een dubbele lading voor iedereen met slokdarmkanker. Je eten moet fijn zijn, zodat je ervaart dat de passage van je eten goed gaat. Maar eten moet ook weer iets fijns worden, want vaak is het plezier van eten door de slokdarmkanker en de operatie totaal verdwenen. Het nieuwe kookboek FIJN!, uitgegeven door het Antoni van Leeuwenhoek, slaat de spijker daarom op de kop. Het is een kookboek met fijne, goed doorslikbare recepten.
Diëtist Joëlle Hagen ontwikkelde samen met haar collega’s van logopedie en een chefkok dit kookboek. “We willen graag inspiratie en advies geven voor het aanpassen van verschillende onderdelen van de maaltijd naar een fijn of (glad) gemalen consistentie. Een maaltijd die nog steeds goed smaakt, er aantrekkelijk uitziet en die je samen met vrienden of familie kunt eten.”
Luchtigheid
Het zijn inderdaad fijne gerechten, fijn van structuur en lekker van smaak en kleur. Maartje Brandt, diëtist bij het Antoni van Leeuwenhoek, begeleidt mensen met slokdarmkanker voor en na de operatie. Ze vertelt dat het eten boven alles weer leuk en lekker moet worden. “Voor de operatie van slokdarmkanker is de passage van je eten en drinken een worsteling. Daarna blijf je worstelen met meer eetmomenten en kleine porties. Je moet eten, maar juist daardoor gaat het je tegenstaan.”
Omdat ook je naaste omgeving ineens enorm gaat letten op wat je eet, wordt eten ‘echt een ding.’ “Er zijn functionele klachten, maar juist het sociale aspect van eten maakt het lastig. Iedereen hamert erop dat eten zo belangrijk is om sterk te blijven, maar je eetlust verdwijnt op alle fronten. Weer licht en luchtigheid in je eten sleutelen, is dus een uitdaging.”
In het kookboek FIJN! wordt daarom toegankelijk uitgelegd hoe je je eten verdund en verfijnd met verschillende kooktechnieken en materialen. Maar het boek toont ook gerechten die, omdat ze er prachtig uitzien, direct eetlust opwekken. Maartje: “Je eet niet alleen met je mond, ook met je neus en je ogen. Kleine porties, kleur op je bord en in het najaar een kaars op tafel: het zorgt er allemaal voor dat eten weer plezierig wordt.”
Ook goed nadenken over smaak is belangrijk. “Vooral als door chemoradiatie je smaak is veranderd, is experimenteren met smaakmakers best een puzzel. Maar door te werken met kruiden, chutneys, pesto of kappertjes kan je eten weer lekker gaan smaken.”
Tussendoortjes
Wie een buismaag heeft gekregen, ervaart dat vaak eten en kleine porties eten, makkelijker gezegd dan gedaan is. “We zijn nu eenmaal gewend aan drie maaltijden per dag. Anders eten is dan best lastig, maar je moet wel omdat je te snel vol zit.” Je moet er ook voor zorgen dat je genoeg eiwitten eet. Maar juist die eiwitten geven je een vol gevoel. “Het advies is daarom in elk eetmoment eiwitten toe te voegen. Als je brood eet, beleg dat bijvoorbeeld altijd met iets hartigs. Eet als tussendoortjes niet alleen fruit, maar ook noten of kaas. En doe melk of sojamelk in je koffie. Op die manier eet je gedurende de dag ook genoeg eiwitten.” Maar de belangrijkste boodschap is deze: “Blijf experimenteren, zodat eten weer leuk wordt. En bij de meeste mensen die ik begeleid, merk ik dat ze na een jaar echt een goede eetroutine te pakken hebben.”
Over FIJN!
De afdeling logopedie en diëtetiek van het Antoni van Leeuwenhoek ontwikkelde samen met een chef-kok van cateringbedrijf Hutten het kookboek FIJN! dat gratis online te lezen is. Bij elk recept staat de dikte van de voeding aangegeven in een IDDSI-level. Ook biedt FIJN! inspiratie en adviezen hoe je een maaltijd kunt aanpassen qua dikte, zodat iedereen aan tafel hetzelfde kan eten. Je kunt het kookboek bekijken via: Kookboek FIJN!
Tekst: José Leeuwenkamp
