Informatie krijgen over je leefstijl geeft je als patiënt grip om tijdens de onzekere tijd na de diagnose zelf iets te doen om je behandeling goed te doorstaan. Toch praat niet elke arts na een diagnose en tijdens een behandeling hoe je je leefstijl kunt inzetten voor beter herstel; leefstijl kan dus beter op de agenda gezet worden vindt NFK.
“Het is me nog meer duidelijk geworden hoe belangrijk het is om te letten op voeding, in beweging te zijn en te ontspannen.” Of: “De verandering van mijn leefstijl heeft
mij geholpen om de behandelingen zo goed mogelijk door te komen.”
Het zijn twee reacties van mensen die meededen aan de peiling ‘Jouw manier van leven en kanker, wat is jouw ervaring?’, uitgevoerd door de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK) waar ook SPKS deel vanuit maakt. In totaal vulden 5539 mensen met kanker deze Doneer Je Ervaring vragenlijst in. Van alle deelnemers onderging eenderde nu een behandeling en was tweederde van de mensen klaar met behandelen. Ruim driekwart van hen probeert na de diagnose kanker, tijdens de behandeling of erna, iets te verbeteren aan zijn of haar leefstijl.
‘Door te bewegen kon ik de chemotherapie daarna beter verdragen en was mijn conditie na de chemotherapie eerder op peil’
Gezonder
De peiling laat zien dat patiënten graag aan de slag gaan met een gezondere leefstijl na een diagnose of kankerbehandeling. De belangrijkste reden om aan de slag te gaan met je
leefstijl is om fitter en sterker te worden. “Door te bewegen kon ik de chemotherapie beter verdragen en was mijn conditie na de chemotherapie eerder op peil.”
Ook goed revalideren bleek een reden om gezonder te leven. Door meer te bewegen zeiden mensen meer energie te krijgen, meer vertrouwen in hun lichaam en minder pijn of klachten.
Ook het herstel na een behandeling verliep sneller door bewegen.
Bijna zes op de tien mensen ging gezonder eten: vooral meer groente en meer eiwitten. Zij ervaarden dat ze meer energie hadden, beter op gewicht bleven en fitter waren. Ook stoppen of minderen met alcohol werd vaak gedaan: eenderde ging hiermee aan de slag.
Informatie
Er werd onder andere gevraagd aan welke leefstijl-informatie patiënten na de diagnose behoefte hebben. Informatie over eten en bewegen wordt door zeven op de tien mensen genoemd, gevolgd door meer kennis krijgen over beter ontspannen en slapen. Minder alcohol drinken en stoppen met roken, ook belangrijke leefstijlveranderingen, vinden we belangrijk, maar daarvan verwachten we wat minder vaak hulp van een arts. Het liefst willen we de informatie over een gezonde leefstijl krijgen van een arts of een zorgverlener. Vooral voordat de behandeling start, is de behoefte aan informatie het grootst. “Je bent in het begin zo overdonderd door alle informatie en de afwegingen die je moet maken. Het is dan belangrijk dat een arts of verpleegkundige ruimte maakt om leefstijl te bespreken”, zegt een van de mensen in de peiling. In het ziekenhuis wordt bij 44 procent van de mensen helemaal niet gesproken over een gezonde leefstijl bij kankerbehandelingen. De meeste mensen gaan dus zelf op zoek via websites en social media. Gelukkig wordt met mensen met maag- of slokdarmkanker relatief wel vaak over voeding gepraat. Dit heeft natuurlijk alles te maken met het feit dat de behandelingen tegen dit soort kanker ingrijpen op hoe je eet en drinkt.
Zoektocht
Makkelijk is de zoektocht naar goede leefstijladviezen niet. Vooral bij gezonder eten vinden veel mensen geen antwoord op hun vragen – blijkt uit deze enquête. ‘Tijdens de chemo was het erg zoeken. Ik kon bijna niets eten vanwege de smaak en had daar graag hulp bij gehad.’ Of: “Ik vond en vind het lastig om uit het oerwoud van tips, meningen, websites en boeken het juiste voor mij te destilleren. Het kon me angstig maken of stress geven: doe ik wel het juiste? Straks mis ik een kans om beter te worden of überhaupt te blijven leven. Dit voedingsaspect blijf ik het lastigst vinden.” Als er wel deskundige hulp is bij beter bewegen, eten, slapen en ontspannen, helpt dat enorm: het lukt dan vaker om je gedrag te veranderen dan wanneer je geen hulp krijgt.
Meer bewegen
Wie meer wil bewegen na kanker, start vaak met oncologische fysiotherapie. Een oncologiefysiotherapeut onderzoekt en behandelt klachten die ontstaan door kanker of de behandeling van kanker. Bijvoorbeeld verminderde spierkracht, conditieverlies en vermoeidheid. De oncologiefysiotherapeut kan adviezen geven over het opbouwen van conditie en kracht.
Als het programma stopt, zijn er andere goede opties om te blijven bewegen. Samen Sportief in Beweging (SSiB) is bijvoorbeeld een twee jaar durend leefstijlinterventie-programma om te leren hoe je gezonder kunt leven en meer kunt blijven bewegen en eten, want er is ook een leefstijlcoach en diëtist bij het programma betrokken.
Het programma is oorspronkelijk gemaakt voor mensen met overgewicht. Maar ook voor mensen die willen bewegen en het moeilijk vinden om routine op te bouwen, is het een ideale manier om makkelijker te bewegen en (weer) te ontdekken hoe leuk samen sporten is op je eigen niveau en onder begeleiding. Er zijn in Nederland zo’n vijftig plaatsen waar de leefstijl- en sportcoaching worden aangeboden. Het programma duurt twee jaar. In het eerste jaar leer je je leefstijl te verbeteren, in het tweede jaar leer je hoe je die verbeteringen en veranderingen volhoudt. SSiB wordt vergoed uit de basisverzekering en is daarom gratis. Tijdens de basiscursus van 16 weken kost het de eerste 12 weken 2 uur en de laatste 4 weken nog 1 uur per week. Daarna zijn de bijeenkomsten met de leefstijlcoach minder frequent.
Lees meer op samensportiefinbeweging.nl
Positief
“De peiling laat volgens de NFK zien dat het thema leefstijl bij kanker leeft én dat kankerpatiëntenorganisaties een taak hebben om meer bewustwording op gang te brengen over de invloed van leefstijl op kankerbehandeling”, zegt Lieke Visser (Belangenbehartiger Zorggerelateerde Preventie). “Het merendeel van de mensen met kanker is geïnteresseerd in het bespreken van bepaalde leefstijlonderwerpen met de zorgprofessional in het ziekenhuis. Wij zien daarom graag dat zorgprofessionals aandacht hebben voor leefstijl bij de kankerbehandeling.” Een arts kan het belang van leefstijl benadrukken en ook een verpleegkundig specialist kan tijd nemen om vragen te beantwoorden. Het is daarom belangrijk dat zorgprofessionals worden opgeleid over het belang van een gezonde leefstijl en hun rol daarin, vindt de NFK. De zorgprofessionals kunnen signaleren of er sprake is van een ongezonde leefstijl bij een patiënt en hem of haar motiveren om hier iets aan te doen. Ook kunnen zij mensen verwijzen naar leefstijlprogramma’s of begeleiding van fysiotherapeuten, diëtisten of leefstijlcoaches. Soms is er een leefstijlloket in een ziekenhuis dat hierbij kan helpen.
In samenwerking met KWF, IKNL en andere partners wil de NFK daarom verder bijdragen aan onderzoek naar de positieve effecten van leefstijl bij kanker. Lieke Visser wil ook dat zorgprofessionals aandacht hebben voor leefstijl bij kanker en de behandeling daarvan. Niet alleen bij de mensen die hierom vragen. “Ook kunnen zij een eventuele ongezonde leefstijl bij patiënten signaleren en de patiënt motiveren hier iets aan te doen. Waar nodig door te verwijzen naar leefstijlprogramma’s, de fysiotherapeut of diëtist.
‘Ik vond het fijn om te sporten onder begeleiding van een fysiotherapeut om weer vertrouwen te krijgen in mijn lichaam’
Wat was de reden om na de diagnose kanker ander te gaan eten?
- Op gewicht blijven
- Grip krijgen op de situatie
- Verbeteren overlevingskansen
- Beter revalideren
- Afvallen
- Ik kon niet meer eten zoals ik dat vroeger deed door behandeling
- Aankomen
Wat was de reden om na de diagnose kanker anders te gaan bewegen?
- Fitter en sterker worden
- Ontspannen
- Beter revalideren
- Grip krijgen op de situatie
- Op gewicht blijven
- Verbeteren overlevingskansen
- Bijwerkingen verminderen
- Beter slapen
Deze leefstijlonderwerpen had ik willen bespreken in het ziekenhuis:
- Beweging
- Voeding
- Roken
- Alcohol
- Slaap
- Ontspanning
