‘Pak ook ruimte voor jezelf’
Op de ledendag van SPKS in november hield Aline Rütter twee workshops speciaal voor partners. Wat waren leerzame ervaringen die partners met elkaar in deze workshop deelden?
“‘Hoe is het nu met jou?’, het is een simpele vraag. Maar bijna alle mensen die een zieke partner hebben, missen het dat die vraag aan hen wordt gesteld. Alles lijkt te draaien om de ander, de partner die ziek is. Tijdens de workshop herkenden bijna alle deelnemers dat. ‘Mijn emoties worden minder snel gezien’, zeiden veel deelnemers.” Tegelijkertijd doen partners zelf ook al snel een stap naar achter. Ook zij passen hun leven aan dat van hun zieke partner aan en zullen minder snel tijd voor zichzelf opeisen.
Dat is natuurlijk logisch, zegt Aline Rütter. Als GZ-psycholoog biedt zij psychosociale hulp aan mensen met kanker en hun naasten zoals partners en kinderen.
“Als je de diagnose hebt gekregen van zo’n agressieve vorm van kanker met zo’n onzeker vooruitzicht, is het vanzelfsprekend dat je als zieke enorm op jezelf wordt teruggeworpen. Je bent even alleen maar bezig met je eigen verhaal. Als ‘partner van’ zie je dat die ander zich terugtrekt op een soort eiland. Dat is normaal, maar niet makkelijk. Mijn advies is daarom dat je soms bewust een brug terug moet slaan naar ‘jouw’ eiland. Ook jij hebt het lastig en moeilijk. Daar mag je aandacht voor vragen. En als dat niet kan bij je partner, probeer het dan bij familie of vrienden.”
“Omdat we tijdens de workshop alleen waren met partners, was er direct een enorme openheid en verbondenheid”, vertelt ze. “Dat ging razendsnel. Bijzonder, want bij sommige deelnemers had de partner nog maar net de diagnose gekregen, bij andere deelnemers was het al heel wat jaren geleden. Toch is er zoveel herkenning en begrip dat het enorm steunend en troostend is. Ook als partner ben je dus lotgenoot.”
Rollen verschuiven
Ook heel herkenbaar in de workshop: als partner voel je dat na de diagnose de rollen en taken verschuiven. “Je partner zit ineens ziek thuis en dat heeft veel impact op jouw leven. Sommige partners willen dat hun leven gewoon doordraait, maar dat geeft stress of schuldgevoel. Anderen willen juist zelf veel minder werken, maar geven daarmee ook een deel van zichzelf op. Jouw leven verandert dus totaal. Dat is lastig. Maar dat valt in het niet bij de ziekte van je partner, dus dat delen is lastig. Dat geeft dus soms een gevoel van eenzaamheid. Je voelt je niet gezien. Terwijl jij als partner ook recht hebt om ondersteund te worden.”
Ook het verschil in energie en niet meer dezelfde dingen kunnen doen, bleek iets te zijn wat partners direct herkenden in elkaars ervaringen. “Zo is samen eten een belangrijke verbindende, sociale activiteit. Maar hoe doe je dat als je partner minder kan eten, of niet meer van eten geniet? Zo’n workshop geeft dan niet alleen herkenning, maar mensen geven elkaar ook enorm waardevolle tips. Zo vertelde iemand dat een ‘All you can eat’-restaurant juist nu ideaal was voor hun als gezin. Niet omdat de partner die was geopereerd veel kon eten, juist niet. Maar er was geen gedoe over porties. Uit eten gaan werd weer iets gezelligs.”
Ontspanning
“In deze workshop bevestigden alle deelnemers dat het heel belangrijk is dat je jezelf niet uit het oog verliest. Ook als partner moet je ontspannen en ontladen. Dat kan sporten zijn of een dagje uit met vrienden. Zet ook jouw wensen centraal. Dat weten mensen wel, maar dat horen van anderen is belangrijk… In de workshop bleek dat mensen het toch lastig vinden om ook voor zichzelf te kiezen, logisch want voorheen deed je alles samen. Maar aandacht voor jezelf, ik noem het zelfzorg, is essentieel om op de been te blijven.”
Het zoeken naar hulpbronnen vindt ze daarom belangrijk. Vrienden en familie zijn logisch, maar schroom niet om professionele hulp in te schakelen zoals een psycholoog, het Helen Dowling Instituut of het Ingeborg Douwes Centrum. “Altijd doen. Want als je partner ziek is, kan dat ook bij jou zorgen voor enorme angst of eenzaamheid. Ziek-zijn is een eenzaam proces, en je moet samen de energie opbrengen daarin weer samen een weg te vinden. Daarvoor moet je met elkaar in gesprek blijven, maar ook soms voor jezelf opkomen.”
Ruimte voor jezelf
“We moeten ons dus realiseren dat de impact van kanker ook voor een partner enorm is. Dat krijgt vaak niet de aandacht die het nodig heeft. Maar weet: daar doe je als partner ook zelf aan mee. Ook veel partners schakelen in gesprekken razendsnel over naar die ander. Er wordt bijvoorbeeld gevraagd: ‘Hoe is het?’ En jij begint direct over het herstel, operatie of bestraling van jouw partner. Dat hoeft natuurlijk niet. Ik hoop dus dat mensen na deze workshop weten: ik mag het op zo’n moment echt even over mezelf hebben. Pak ook ruimte voor jezelf.”
Tekst: Redactie Doorgang | Foto’s: Unsplash, Amanda Sixsmith
